سینمای جهانمقالات

نقد فیلم بهشت حتما همین است It Must Be Heaven – فلستین یا فلسطین

نقد فیلم بهشت حتما همین است It Must Be Heaven – فلستین یا فلسطین

فیلم بهشت حتما همین است را می‌توان هجوی مدرن بر جامعه انسانی دانست. هجوی که نه به دنبال ایجاد پرسش و یا پاسخ دادن به آن پرسش است، بلکه تنها می‌خواهد حرف‌هایی بگوید و سپس برود. حرف‌هایی که شاید در نگاه اول مخاطب خود را با خنده رهسپار خانه کند اما در عمق آن خنده نکاتی وجود دارد که نباید به آن نگاهی سطحی انداخت؛ همراه ما باشید با نقد فیلم بهشت حتما همین است.

فیلم بهشت حتما همین است را فیلمساز فلسطینی «Elia Suleiman» کارگردانی کرده است. کارگردانی که از اعراب ساکن در مناطق اشغالی فلسطین همچون ناصره است که از سال ۱۹۹۳ فیلمسازی را آغاز کرد. کارگردانی که بیشتر او را با فیلم تحسین شده‌اش در جشنواره کن، یعنی فیلم «Divine Intervention» می‌شناسیم.

ایلیا سلیمان که سبک کاری او شباهت زیادی به آثار کارگردانان بزرگ سینمای کمدی همچون «Buster Keaton» دارد، در جدیدترین اثر خود به سراغ ساخت فیلمی درباره فلسطین رفته است. فیلمی که شاید در ظاهر توسط یک فلسطینی و درباره فلسطین باشد اما در عمق محتوای خود اصلا اثری فلسطینی نیست، چه بسا ضد فلسطینی نیز باشد.

ایلیا سلیمان

فیلم بهشت حتما همین است دوبله فارسی در فیلم‌گردی

سال ۲۰۰۶، «Jimmy Carter» که ۳۹امین رئیس جمهور ایالات متحده بود، در کتابی تحت عنوان فلستین صلح می‌خواهد نه آپارتاید «Palestine: Peace Not Apartheid» به مسئله اشغال فلسطین توسط صهیونیست‌ها اشاره می‌کند. کتابی که او سعی کرده است در قامت منتقدی منصف در آن صحبت کند، درحالی که خود او و کشورش بودند که زمینه ساز اشغال این سرزمین شدند.

فیلم بهشت حتما همین است دوبله فارسی در فیلم‌گردی

فیلم ایلیا سلیمان بی‌شباهت به کتاب جیمی کارتر نیست. چه بسا در پاره‌ای از موارد همان سخنان کارتر و دولتمردان آمریکایی و البته فعالان فلسطینی سازش‌گر را در قالب تصویر به مخاطب خود ارائه می‌کند. تصویری از فلسطین که نه تنها مقاومتی در آن وجود ندارد بلکه جای بسیار خوبی برای زندگی یهودیان و اعراب نیز خواهد بود که در ادامه نقد فیلم بهشت حتما همین است به آن اشاره خواهیم کرد.

دین عامل خشونت در فلسطین

فیلم با سکانس افتتاحیه خود به طور کامل دین را زیر هجو می‌برد و به مخاطب خود می‌گوید که در اثرش ردپایی از مسئله دین و قومیت‌گرایی را نخواهید دید. چرا که فیلم قرار است طنزی تلخ درباره مسائل انسانی و نمایش سراسر اغراق آمیزی از خوبی‌های جهان غرب باشد. سکانسی که بسیار شباهت به سکانس فیلم «مارمولک» ساخته کمال تبریزی دارد.

سکانسی که نشان می‌دهد یک کشیش مسیحی برای ورود به کلیسا مشاجره‌ای را بین خود و چند جوان مست که در کلیسا حضور دارند رقم می‌زند. مشاجره‌ای که کشیش از آن‌ها می‌خواهد در را باز کنند ولی آن‌ها از این کار سر باز می‌زنند. در نهایت کشیش لباس و کلاه خود را در می‌آورد، به پشت کلیسا می‌رود، در را با پا می‌شکند و چند جوان را مورد عنایت الهی قرار می‌دهد، سپس باز می‌گردد و با باز کردن در، بقیه را به درون کلیسا راه می‌دهد.

هجوی طنز از دین که نشان می‌دهد حتی مسیحیت نیز با آن همه سخنانش درباره صلح و محبت در آخر مجبور به توسل به خشونت خواهد شد. توسلی که ما آن را در فیلم مارمولک نیز می‌بینیم اما نه در این راستا که دین به خشونت ختم می‌شود، بلکه از این نظر که برای نجات مظلوم از دست ظالم حتی دین هم اجازه تنبیه گناهکار را می‌دهد.

فیلم بهشت حتما همین است

ناظری بر فیلم بهشت حتما همین است

«Elia Suleiman» که کارگردانی و نویسندگی فیلم را بر عهده دارد، خود نیز به عنوان بازیگر در فیلمش حضور دارد. هرچند که حضور او را نمی‌توان بازی تلقی کرد، زیرا سلیمان در فیلمش نقش بازی نمی‌کند. بلکه او همچون ناظری است که تنها وقایع را می‌نگرد. وقایعی که در اطراف او اتفاق می‌افتند و مرکز همه این اتفاقات نیز خود او هستند.

سکانس‌های طولانی، خسته کننده و قاب‌های متقارنی که در همه آن‌ها سلیمان در مرکزش قرار دارد، همین حرف را می‌زنند. این که او تنها نظاره‌گری است که نگاه می‌کند. وقایعی که او نظاره‌گر آن‌هاست در سه کشور فلسطین، فرانسه و آمریکا رخ می‌دهد. پارت اول فیلم در کشور فلسطین اشغالی جریان دارد، جایی که سلیمان با مردم اعرابی سر و کله می‌زند که به نوعی همگی احمق و خرافه‌پرست هستند.

سینمای فلسطین

حضور در فلسطین

سلیمان در این پارت اشاره‌ای به مسلمانان نمی‌کند و تنها اشاراتش به اعراب مسیحی این سرزمین است. اعرابی که کارهای بیهوده‌ای همچون حمل دو ظرف را انجام می‌دهند یا درباره خرافاتی همچون احترام گذاشتن یک مار به آن‌ها سخن می‌گویند. البته نکته مهم‌تر این پارت حضور همسایه سلیمان در منزلش و نگه‌داری از درخت لیموی داخل حیاط خانه اوست.

درخت لیمویی که طعنه‌ای به فلسطینیان می‌زند که شما در حال دزدیدن میوه‌های درختی هستید که در حیاط ماست. هرچند که شما درخت را کاشته باشید یا به آن آب بدهید اما در زمین خانه من قرار دارد. سلیمان در پایان پارت اول درخت لیمویی کوچک که متعلق به خود است را نیز در کنار درخت قبلی می‌کارد و راهی سفر می‌شود.

درختی که در انتهای فیلم می‌بینیم، سلیمانی که در ابتدا با ترس از بالای بالکن نظاره‌گر فرد فلسطینی بود که از درخت داخل خانه مراقبت می‌کرد. حال با حالتی سلطه‌گر به فرد فلسطینی نشان می‌دهد که به درخت او نیز آب بدهد. خرده روایتی که به ماجرای اشغال فلسطین توسط یهودیان اشاره می‌کند که چگونه درخت فلسطینیان را غصب می‌کنند و سپس با کاشتن درخت خود در همان مکان، آن‌ها را مجبور می‌کنند به درخت یهودیان نیز رسیدگی کنند.

تماشای آنلاین فیلم بهشت حتما همین است

پاریس بهشت سلیمان

سلیمان در پارت بعدی راهی پاریس می‌شود. کشوری که در آن مد و دختران زیبا تبدیل به هویت بصری آن شده‌اند. سلیمان در این پارت پاریس و فرانسه را کشور رویایی نشان می‌دهد که سطح بالایی از امنیت را دارد و دغدغه پلیس‌هایشان آن است که آیا کافه‌ها حدود مجاز اشغال پیاده رو را با صندلی‌های خود رعایت می‌کنند یا خیر.

گویی سلیمان پاریس را بهشتی می‌بیند که در آن می‌تواند به راحتی در کنار خیابان بنشیند، دختران زیبا را با لباس‌های جذابشان ببینید و چشم چرانی انجام دهد، جایی که همه چیز زیبا، خلوت و جذاب است. تنها مشکلش نیز حضور آسیایی‌ها، خلافکاران اروپای شرقی و کمی خودخواهی فرانسوی‌ها است. در حالی که این چهره زیبایی که او در پاریس ارائه می‌دهد با واقعیت اصلا همخوانی ندارد.

بازیگران فیلم بهشت حتما همین است

سفر به سرزمین اسلحه

پارت سوم فیلم سلیمان به آمریکا اختصاص دارد. سرزمینی تاریک و وحشتناک همچون جشن هالووین که در آن فلسطینی بودن شبیه به آن است که آخرین حیوان از نسل خود باشی که در حال انقراض است. کشوری که در آن برای فلسطین همایش و اجلاس‌هایی بزرگی برپا می‌شود که بیشتر شبیه به نمایش خیمه‌شب بازی با حضور عده‌ای از اپوزوسیون‌های فلسطینی آمریکایی‌نشین است.

کشوری که در آن سلاح به دست گرفتن کاملا عادیست، همچون سکانسی که سلیمان در فروشگاه نظرش به اسلحه کمری یک شهروند جلب می‌شود و سپس متوجه آن شده که همه آمریکایی‌ها اسلحه به دست دارند. هجوی بر آزادی حمل اسلحه در این کشور که مورد استقبال سلیمان نیست، زیرا او بهشتش را در پارت دوم فیلم به مخاطب نشان داده است.

فیلم ایلیا سلیمان که در نقد فیلم بهشت حتما همین است به درباره آن صحبت کردیم را می‌توان کشف و شهودی همچون سفر پیدایش در کتاب تناخ یهودیان دانست. سفری که سلیمان در آن به دنبال پیدا کردن بهشت است. بهشتی که در آخر آن را پیدا می‌کند. پاریس همان بهشتی است که او به دنبال آن می‌گردد. بهشتی که بعد از بازگشت به خانه نیز، در ذهنش آن را تداعی می‌کند و با خود می‌گوید ای کاش بیشتر درباره فرانسه سخن می‌گفتم تا شاید جایزه کن را می‌بردم.

۰
برچسب ها

کمدی

منبع : filmgardi.com

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا